Zasady bioasekuracji w hodowli drobiu
Wstęp
Czynniki zakaźne w hodowli drobiu stanowią zagrożenie dla zdrowia zwierząt, a czasami zdrowia ludzkiego, i mają istotne implikacje społeczne i
gospodarcze. W przypadku produkcji, zwłaszcza w warunkach intensywnych, zapobieganie jest najbardziej skutecznym i ekonomicznie opłacalnym podejściem do kontroli czynników zakaźnych.
W ramach bioasekuracji należy wdrożyć procedury mające na celu zapobieganie wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się czynników zakaźnych w łańcuchu produkcyjnym. Bioasekuracja zostanie ulepszona dzięki opisaniu i wdrożeniu zakładowych zasad Dobrej Praktyki Rolniczej oraz Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli (HACCP).
Cel
Wyjaśnienie zasad Bioasekuracji w intensywnej produkcji drobiu. Dodatkowe źródła informacji to: Kodeks Praktyk Higienicznych dla Mięsa (CAC/RCP 58-2005), Kodeks Praktyk Higienicznych dla Jaj i Produktów Jajecznych (CAC/RCP 15-1976) oraz wytyczne dotyczące kontroli Campylobacter i Salmonella w mięsie kurczaka (CAC/GL 78-2011).
Wybór środków bezpieczeństwa, które należy wdrożyć, będzie się różnić w zależności od warunków krajowych, w tym status zakażenia drobiu, ryzyko wprowadzenia i rozprzestrzenienia się czynników zakaźnych oraz opłacalność środków kontroli.
Zalecenia dotyczące lokalizacji i budowy obiektów drobiarskich
1. Wszystkie zakłady (fermy drobiu i wylęgarnie)
a) Zaleca się odpowiednio odizolowane geograficznie miejsce. Czynniki, które należy wziąć pod uwagę, obejmują lokalizację hodowli innych zwierząt gospodarskich, dzikożyjących, koncentracje ptaków i odległość od dróg wykorzystywanych do transportu drobiu.
b) Zakłady drobiarskie należy lokalizować i budować w sposób zapewniający odpowiedni drenaż terenu. Spływ lub nieoczyszczone ścieki z terenu nie powinny być odprowadzane do siedlisk ptactwa wodnego.
c) Kurniki i wylęgarnie powinny być zaprojektowane i zbudowane (najlepiej z gładkich, nieprzepuszczalnych materiałów) w sposób umożliwiający skuteczne czyszczenie i dezynfekcję. W idealnym przypadku obszar bezpośrednio otaczający kurniki i wylęgarnie powinien być wyłożony betonem lub innym nieprzepuszczalnym materiałem, aby ułatwić czyszczenie i dezynfekcję.
d) Teren powinien być otoczony ogrodzeniem zabezpieczającym, aby zapobiec przedostawaniu się niepożądanych zwierząt i ludzi.
e) Przy wejściu do obiektu należy umieścić znak informujący o zakazie wstępu.
2. Dodatkowe środki ochronne dla ferm drobiu
a) Zakład powinien być zaprojektowany do hodowli jednego gatunku i jednego typu produkcji. Projekt powinien również uwzględniać zasadę „wszystko w jednym, wszystko na zewnątrz” w jednej grupie wiekowej. Jeśli nie jest to wykonalne, budynki powinny być zaprojektowane tak, aby każdym z nich można było zarządzać jak osobną jednostką epidemiologiczną.
b) Kurniki i budynki służące do przechowywania karmy, jaj lub innego materiału, powinny być skonstruowane i utrzymywane w sposób uniemożliwiający przedostawanie się ptaków dzikich, gryzoni i stawonogów.
c) W miarę możliwości podłogi kurników powinny być budowane z betonu lub innych nieprzepuszczalnych materiałów i projektowane w taki sposób, aby skuteczne prowadzenie czyszczenia i dezynfekcji było możliwe.
d) W miarę możliwości, pasza nie powinna być dostarczana na farmę spoza ogrodzenia.
3. Dodatkowe środki ostrożności dla wylęgarni
a) Projekt wylęgarni powinien uwzględniać potrzeby związane z przepływem materiałów i cyrkulacji powietrza. Powinien zapewniać jednokierunkowe przemieszczanie jaj i ptaków oraz jednokierunkowy przepływ powietrza zawsze w tym samym kierunku.
b) Budynki wylęgarni powinny zapewniać fizyczne oddzielenie obszarów wykorzystywanych do następujących celów:
i) szatnie, prysznice i pomieszczenia sanitarne dla personelu;
ii) przyjmowanie, przechowywanie i przekazywanie jaj;
iii) inkubacja;
iv) wykluwanie;
v) sortowanie, określanie płci i inne czynności jednodniowe;
vi) przechowywanie pojemników na jaja i pojemników na ptaki jednodniowe, tacki na jajka, wkładki do pojemników na pisklęta, środki chemiczne i inne artykuły;
vii) mycie sprzętu;
viii) utylizacja odpadów;
ix) zaplecze gastronomiczne dla personelu;
x) powierzchnia biurowa.
Zalecenia dotyczące funkcjonowania zakładów drobiarskich
1. Wszystkie zakłady (fermy drobiu i wylęgarnie)
a) Wszystkie zakłady powinny mieć pisemny plan bezpieczeństwa biologicznego. Personel w zakładzie powinien mieć dostęp do
podstawowego szkolenia w bioasekuracji istotne dla produkcji drobiu i zrozumieć wpływ na zdrowie zwierząt, zdrowie ludzi i bezpieczeństwo żywności.
b) Powinna istnieć dobra komunikacja między personelem zaangażowanym w drób łańcucha produkcyjnego, aby zapewnić podjęcie kroków mających na celu ograniczenie wprowadzania i rozprzestrzeniania się czynników zakaźnych.
c) Możliwość śledzenia na wszystkich poziomach drób, łańcuch produkcyjny powinien być możliwy.
d) Należy przechowywać dokumentację dotyczącą konkretnej siedziby stada (gospodarstwa). Dokumentacja ta obejmuje dane dotyczące zdrowia zwierząt (np. trzody chlewnej lub drobiu), wielkości produkcji, stosowanych leków i szczepionek, śmiertelności oraz wyników nadzoru weterynaryjnego. W wylęgarniach dokumentacja powinna zawierać dane dotyczące płodności, wylęgowości,szczepionek. Należy prowadzić dokumentację dotyczącą czyszczenia i dezynfekcji budynków i wyposażenia gospodarstwa rolnego i wylęgarni. Dokumentacja powinna być łatwo dostępna do wglądu na miejscu.
e) Monitorowanie zdrowia drobiu nieustannie powinno znajdować się pod nadzorem lekarz weterynarii.
f) Aby zapobiec rozwojowi oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, należy stosować je zgodnie z odpowiednimi instrukcjami. Usługi weterynaryjne i instrukcjami producenta oraz zgodnie z rozdziałami 6.8., 6.9., 6.10. i 6.11.
G) Zakłady powinny być wolne od niepożądanej roślinności i zanieczyszczeń, które mogłyby przyciągać lub być siedliskiem szkodników.
h) Procedury zapobiegające kontaktu dzikich ptaków z drobiem należy wdrożyć środki ochrony domów i budynków oraz zwalczać szkodniki, takie jak gryzonie i stawonogi.
i) Dostęp do obiektu należy kontrolować, aby zapewnić, że wstęp mają tylko upoważnione osoby i pojazdy.
j) Cały personel i goście wchodzący na teren obiektu powinien postępować zgodnie z bioasekuracją. Preferowana procedura dotyczy gości i personelu wchodzącego wziąć prysznic i przebrać się w czyste
ubrania i obuwie zapewnione przez ustanowienie. W przypadku gdy nie jest to praktyczne, należy zapewnić czystą odzież wierzchnią (kombinezon lub kombinezon, nakrycie głowy i obuwie). Wstęp gości i pojazdów powinien zostać zarejestrowany.
k) Personel oraz goście nie powinni mieć w ostatnim czasie kontaktu z innym drobiem, odpadami drobiowymi lub zakładami przetwórstwa drobiu. Okres ten powinien być uzależniony od poziomu ryzyka transmisji czynników zakaźnych. Zależy on od celu produkcji, procedur bioasekuracji oraz statusu zdrowotnego stada.
l) Każdy pojazd wjeżdżający na teren obiektu musi zostać umyty i zdezynfekowany zgodnie z planem bioasekuracji. Pojazdy transportowe należy wyczyścić i zdezynfekować przed załadunkiem każdej partii jaj lub drobiu.
2. Dodatkowe środki dla wszystkich ferm drobiu
a) W miarę możliwości należy stosować zasadę „całe pełne – całe puste”, czyli utrzymywać w obiekcie ptaki w jednej grupie wiekowej. Jeśli nie jest to wykonalne i kilka stad jest utrzymywanych w jednym gospodarstwie (fermie), każdym stadem należy zarządzać jako osobną jednostką epidemiologiczną.
b) Cały personel i goście wchodzący na teren drób W domu należy myć ręce wodą z mydłem lub dezynfekować je
środkiem dezynfekującym. Personel i goście powinni również zmieniać obuwie, używać sprayu do butów lub
korzystać z odpowiednio utrzymanej dezynfekującej kąpieli stóp. Roztwór dezynfekujący w kąpieli stóp należy
regularnie wymieniać, zgodnie z instrukcją producenta, aby zapewnić jego skuteczność.
c) Cały sprzęt powinien zostać wyczyszczony i zdezynfekowany przed umieszczeniem go w kurniku.
d) Zwierzęta innych gatunków (niezależnie od ich wieku) nie mogą mieć wstępu do kurników. Nie należy również dopuszczać ich do innych budynków na terenie gospodarstwa, takich jak magazyny pasz, magazyny jaj czy miejsca przechowywania innych materiałów.
e)Woda przeznaczona do pojenia drobiu musi spełniać kryteria zdatności do picia zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) lub odpowiednimi normami krajowymi. W przypadku podejrzenia zanieczyszczenia należy monitorować jej jakość mikrobiologiczną. System doprowadzania wody powinien być czyszczony i dezynfekowany podczas przerwy produkcyjnej, gdy kurnik jest pusty.
f)Ptaki przeznaczone do zasiedlenia kurników najlepiej pozyskiwać ze stad zarodowych (rodzicielskich) oraz wylęgarni, które są wolne od czynników zakaźnych przenoszonych drogą pionową (pionowo).
OIE -Kodeks zdrowia zwierząt lądowych -10.08.2022
Rozdział 6.5. – Procedury bezpieczeństwa biologicznego w produkcji drobiu
g)W przypadku pasz poddawanych obróbce cieplnej zaleca się stosowanie (lub nie) dodatkowych środków bakteriobójczych lub bakteriostatycznych, takich jak kwasy organiczne. Jeżeli obróbka cieplna jest niemożliwa, zastosowanie takich środków jest wysoce zalecane. Paszę należy przechowywać w sposób uniemożliwiający dostęp osobom nieupoważnionym, dzikiemu ptactwu oraz gryzoniom. Rozsypaną paszę należy natychmiast sprzątnąć, aby nie wabiła dzikich ptaków i gryzoni. Należy również unikać przenoszenia paszy między poszczególnymi stadami (kurnikami).
h)Ściółka w kurniku powinna być utrzymywana w stanie suchym i dobrej jakości.
Padłe ptaki należy usuwać z kurnika tak szybko, jak to możliwe – co najmniej raz dziennie. Należy to robić w sposób bezpieczny i higieniczny..
j) Personel zajmujący się chwytaniem ptaków powinien być odpowiednio przeszkolony w zakresie obchodzenia się z ptakami i podstawowymi umiejętnościami.
k)Aby zminimalizować stres, drób należy transportować w dobrze wentylowanych pojazdach, dbając o to, by w klatkach transportowych nie było zbyt dużego zagęszczenia. Należy również unikać narażania ptaków na ekstremalne temperatury.
(1) Kontenery należy czyścić i dezynfekować po każdym użyciu lub wyrzucać w bezpieczny sposób.
m) Po opróżnieniu kurnika zaleca się usunięcie z niego wszystkich odchodów oraz ściółki, a następnie ich utylizację w bezpieczny sposób, aby zminimalizować ryzyko rozprzestrzeniania się czynników zakaźnych. Jeżeli ściółka nie zostanie usunięta i wymieniona między rzutami produkcyjnymi, wówczas należy poddać ją zabiegom minimalizującym ryzyko przeniesienia patogenów z jednego stada na następne. Po usunięciu odchodów i ściółki, cały kurnik wraz z wyposażeniem należy umyć i zdezynfekować zgodnie z rozdziałem 4.14
n)W przypadku stad drobiu, które mają dostęp do wybiegów (mogą przebywać na zewnątrz), karmidła, paszę oraz inne przedmioty mogące wabić dzikie ptaki należy utrzymywać wewnątrz pomieszczeń. Drób nie powinien mieć dostępu do źródeł zanieczyszczeń, takich jak odpady domowe, miejsca składowania obornika/ściółki, inne zwierzęta, a także do wody stojącej lub wody o nieznanej jakości. Gniazda produkcyjne (miejsca gniazdowania) powinny znajdować się wewnątrz kurnika.
3. Dodatkowe środki dla warstw
Zobacz rozdział 3 Kodeksu Praktyk Higienicznych dla Jaj i Produktów Jajecznych (CAC/RCP 15-1976).
4. Dodatkowe środki dla hodowców
a) Ściółkę i wyściółkę budki lęgowej należy utrzymywać w czystości.
B) Jaja wylęgowe należy zbierać w częstych odstępach czasu, co najmniej raz dziennie, i umieszczać w nowych lub czystych i zdezynfekowanych materiałach opakowaniowych.
c) Jaja bardzo brudne, popękane, uszkodzone lub przeciekające należy zbierać osobno i nie należy ich używać jako jaja wylęgowe.
D) Jaja wylęgowe należy je jak najszybciej po zebraniu poddać czyszczeniu i dezynfekcji przy użyciu zatwierdzonego środka dezynfekującego, zgodnie z instrukcją producenta.
mi) Jaja wylęgowe lub ich materiały opakowaniowe powinny być oznakowane w sposób ułatwiający ich śledzenie i przeprowadzanie dochodzeń
weterynaryjnych.
f) Jaja wylęgowe należy przechowywać w specjalnym pomieszczeniu jak najszybciej po oczyszczeniu i dezynfekcji. Warunki przechowywania powinny minimalizować ryzyko skażenia mikrobiologicznego i rozwoju drobnoustrojów oraz zapewniać maksymalną wylęgowość. Pomieszczenie powinno być dobrze wentylowane, utrzymywane w czystości i regularnie dezynfekowane środkami dezynfekującymi zatwierdzonymi do tego celu.
5. Dodatkowe środki dla wylęgarni
a) Martwe zarodki w skorupce należy usuwać z wylęgarni natychmiast po ich znalezieniu i utylizować w bezpieczny i skuteczny sposób.
b) Wszystkie odpady, śmieci i porzucony sprzęt pochodzące z wylęgarni należy zabezpieczyć lub przynajmniej przykryć na terenie wylęgarni i usunąć z jej otoczenia tak szybko, jak to możliwe.
c) Po użyciu sprzęt, stoły i powierzchnie w wylęgarni należy niezwłocznie i dokładnie wyczyścić i zdezynfekować zatwierdzonym środkiem dezynfekującym.
4 2022 © OIE -Kodeks zdrowia zwierząt lądowych -10.08.2022
Rozdział 6.5. – Procedury bezpieczeństwa biologicznego w produkcji drobiu
d) osoby zajmujące się obróbką jaj, osoby dokonujące pomiaru płci i osoby zajmujące się obróbką jaj, ptaki jednodniowe przed rozpoczęciem pracy i
pomiędzy pracami z partiami materiałów należy umyć ręce wodą z mydłem jaja wylęgowe Lub ptaki jednodniowe od różnych hodowców osad.
mi) Jaja wylęgowe I ptaki jednodniowe od różnych hodowców osad powinny być identyfikowalne podczas inkubacji, wylęgu, sortowania i transportu.
F)Pisklęta jednodniowe powinny być dostarczane do gospodarstwa w nowych pojemnikach (skrzynkach) lub w pojemnikach czystych i zdezynfekowanych. Zapobieganie dalszemu rozprzestrzenianiu się czynników zakaźnych u drobiu: W przypadku podejrzenia lub stwierdzenia zakażenia w stadzie, należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza weterynarii. Oprócz ogólnych środków bioasekuracji opisanych wcześniej, należy dostosować procedury zarządzania tak, aby skutecznie odizolować zakażone stado od innych stad w danym obiekcie oraz od innych powiązanych epidemiologicznie gospodarstw. Zaleca się podjęcie następujących działań:
1) Personel powinien zarządzać stadem w sposób minimalizujący ryzyko rozprzestrzeniania się czynników zakaźnych na inne stada, gospodarstwa oraz na ludzi. Odpowiednie środki obejmują osobną obsługę zakażonego stada (zawsze na samym końcu kolejności prac) oraz wyznaczenie do tego celu dedykowanego personelu, odzieży i sprzętu.
2) Kiedy zakażenie zostanie potwierdzone, należy przeprowadzić dochodzenie epidemiologiczne w celu ustalenia źródła i drogi transmisji czynnika zakaźnego.
3) Padły drób, ściółkę, odchody oraz inne potencjalnie skażone odpady z produkcji rolniczej należy utylizować w bezpieczny sposób, aby zminimalizować ryzyko rozprzestrzeniania się czynników zakaźnych. Wybór metody utylizacji będzie zależeć od rodzaju czynnika zakaźnego.
4) W zależności od epidemiologii choroby, wyników oceny ryzyka oraz polityki w zakresie zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt, można zastosować środek w postaci likwidacji lub uboju stada przed końcem normalnego cyklu produkcyjnego. W przypadku gdy zakażone stada mają zostać zlikwidowane lub ubite, procedurę tę należy przeprowadzić w sposób minimalizujący narażenie ludzi oraz innych stad na czynnik zakaźny, a także zgodnie z zaleceniami inspekcji weterynaryjnej i odpowiednimi rozdziałami Kodeksu zdrowia zwierząt lądowych. Na podstawie oceny ryzyka, stada niezakażone, ale uznane za stada wysokiego ryzyka, również mogą zostać zlikwidowane lub ubite przed zakończeniem normalnego okresu produkcji. Przed ponownym zasiedleniem, kurnik wraz z wyposażeniem należy wyczyścić, zdezynfekować i skontrolować w celu oceny skuteczności tych zabiegów. Szczególną uwagę należy zwrócić na systemy zadawania paszy oraz instalację wodną. Zaleca się prowadzenie mikrobiologicznego monitoringu skuteczności procedur dezynfekcyjnych, zwłaszcza gdy w poprzednim stadzie wykryto czynniki chorobotwórcze (patogeny)
5) W zależności od epidemiologii choroby, oceny ryzyka, dostępności szczepionek oraz polityki w zakresie zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt, szczepienia stanowią skuteczną metodę minimalizowania rozprzestrzeniania się czynnika zakaźnego. W przypadku stosowania szczepionek, należy je podawać zgodnie z zaleceniami inspekcji weterynaryjnej oraz instrukcją producenta. W razie potrzeby należy również stosować się do wytycznych zawartych w Podręczniku zdrowia zwierząt lądowych.
Artykuł 6.5.7.
Zalecenia dotyczące zapobiegania rozprzestrzenianiu się czynników zakaźnych na targowiskach z żywymi ptakami i poza nimi
1) Personel powinien zostać przeszkolony w zakresie zagrożeń, jakie niosą ze sobą czynniki zakaźne, oraz konieczności stosowania praktyk bioasekuracji zapobiegających ich rozprzestrzenianiu się. Edukacja powinna obejmować pracowników na wszystkich szczeblach tego sektora działalności, w tym kierowców, właścicieli, osoby obsługujące zwierzęta oraz przetwórców. Należy również wdrożyć programy mające na celu podnoszenie świadomości konsumentów na temat zagrożeń związanych z funkcjonowaniem targowisk z żywym ptactwem (drobiem).
2) Personel powinien myć ręce mydłem i wodą przed i po kontakcie z ptakami.
3) Ptaków z zakażonych (chorych) stad nie wolno przewozić na targowiska z żywym ptactwem.
4) Wszystkie pojemniki (skrzynki) oraz pojazdy powinny być czyszczone i dezynfekowane za każdym razem, gdy opuszczają teren targowiska.
5) Żywe ptaki opuszczające targowisko i trafiające na farmę powinny być przez pewien czas trzymane oddzielnie od innych ptaków, aby zminimalizować potencjalne rozprzestrzenianie się czynników zakaźnych.drób.
6) Targowisko należy okresowo opróżniać, czyścić i dezynfekować. Jest to szczególnie ważne, gdy na terenie targu lub w regionie zostanie zidentyfikowany czynnik zakaźny drobiu, uznany przez inspekcję weterynaryjną za istotne zagrożenie.
2022 © OIE -Kodeks zdrowia zwierząt lądowych -10.08.2022 5
Rozdział 6.5. – Procedury bezpieczeństwa biologicznego w produkcji drobiu
7) W miarę możliwości na targowiskach tych należy prowadzić nadzór oraz badania w celu wykrycia czynników zakaźnych drobiu. Ten program nadzoru powinien zostać określony przez inspekcję weterynaryjną i być zgodny z zaleceniami zawartymi w odpowiednich rozdziałach Kodeksu zdrowia zwierząt lądowych.
8) Należy podjąć wysiłki w celu zapewnienia możliwości śledzenia wszystkich ptaków przylatujących na targowiska i opuszczających je.
